Γ.Ε.ΜΗ.: Πώς Εφαρμόζονται τα Πρόστιμα στην Πράξη

Η ενεργοποίηση του συστήματος κυρώσεων του ν. 4919/2022 για τις επιχειρήσεις που δεν τηρούν τις υποχρεώσεις τους στο Γ.Ε.ΜΗ. είναι πλέον γεγονός! Η απόφαση ΚΥΑ 46982/18.06.2025 (ΦΕΚ Β’ 3542/08.07.2025) προσφέρει πλέον ένα πλαίσιο που για πρώτη φορά δεν περιορίζεται σε προειδοποιήσεις ή θεωρητικές κυρώσεις, αλλά εφαρμόζεται πρακτικά, με συγκεκριμένα ποσά ανά κατηγορία οντότητας, μέγεθος επιχείρησης και είδος παράβασης. Αυτό σημαίνει ότι κάθε διοικητική παράλειψη, ακόμη και αν στο παρελθόν δεν είχε άμεση συνέπεια, πλέον συνοδεύεται από σαφές οικονομικό κόστος.

Τα πρόστιμα με μια ματιά

Για να υπάρχει μια καθαρή εικόνα του τι θεωρείται παράβαση στο Γ.Ε.ΜΗ. και ποιο είναι το εύρος των αντίστοιχων προστίμων, παρατίθεται στη συνέχεια ένας συνοπτικός πίνακας με τις πιο συχνές κατηγορίες παραβάσεων και ενδεικτικά παραδείγματα για το πώς εφαρμόζονται τα ποσά αυτά στην πράξη.

Για να γίνει πιο σαφές τι θεωρείται παράβαση και πώς διαμορφώνεται το αντίστοιχο πρόστιμο, παραθέτουμε ενδεικτικές περιπτώσεις που συναντάμε συχνά στην πράξη. Κάθε μία δείχνει πώς η τυπική υποχρέωση μετατρέπεται σε οικονομική επιβάρυνση όταν δεν τηρηθεί.

Σύσταση εταιρείας μέσω e-Υ.Μ.Σ. με λάθος στοιχεία: Εταιρεία ολοκληρώνει τη σύστασή της μέσω της ηλεκτρονικής Υπηρεσίας Μιας Στάσης (e-Υ.Μ.Σ.) χωρίς έλεγχο νομιμότητας από την αρμόδια Υ.Γ.Ε.ΜΗ. Κατά την υποβολή, τα στοιχεία που καταχωρίστηκαν στο σύστημα δεν είναι σωστά (π.χ. στοιχεία ταυτότητας, έδρα ή στοιχεία εκπροσώπησης) και δεν πρόκειται για εμφανές ή τυχαίο σφάλμα. Η παράβαση υπάγεται στο άρθρο 4 και το πρόστιμο καθορίζεται μόνο από τη νομική μορφή της εταιρείας: για ΑΕ, Ευρωπαϊκή Εταιρεία (SE) ή ΕΕ κατά μετοχές είναι 5.000€, για ΙΚΕ, ΕΠΕ ή Συνεταιρισμούς 2.000€, ενώ για ΟΕ, ΕΕ, κοινοπραξίες, ΕΟΟΣ και αστικές εταιρείες 500€.

Εκπρόθεσμη καταχώρηση απόφασης στο Γ.Ε.ΜΗ.: ΙΚΕ λαμβάνει απόφαση Γενικής Συνέλευσης για αλλαγή διαχειριστή στις 10 Μαρτίου. Η αίτηση καταχώρισης στο Γ.Ε.ΜΗ. δεν υποβάλλεται εντός της προθεσμίας των 20 ημερών, αλλά στις 9 Απριλίου. Πρόκειται για παράβαση του άρθρου 25 του ν. 4919/2022 και υπάγεται στο άρθρο 7 της ΚΥΑ. Επειδή η εταιρεία τηρείται στην Υ.Γ.Ε.ΜΗ. της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου, το πρόστιμο είναι 200€. Αν η ίδια παράβαση αφορούσε ΙΚΕ που τηρείται στην Υ.Γ.Ε.ΜΗ. Επιμελητηρίου, το πρόστιμο θα ήταν 120€.

Παράλειψη εγγραφής στο Γ.Ε.ΜΗ.: Ανώνυμη Εταιρεία έχει δραστηριότητα και τιμολογεί κανονικά, αλλά δεν έχει ποτέ εγγραφεί στο Γ.Ε.ΜΗ., ανεξάρτητα από το πότε συστάθηκε. Η παράβαση εμπίπτει στο άρθρο 16 του ν. 4919/2022 και εφαρμόζεται το άρθρο 5 της ΚΥΑ. Επειδή η εταιρεία τηρείται στην Υ.Γ.Ε.ΜΗ. της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου, το πρόστιμο ανέρχεται σε 10.000€. Αν η ίδια περίπτωση αφορούσε ΙΚΕ ή ΕΠΕ που τηρείται στην Υ.Γ.Ε.ΜΗ. Επιμελητηρίου, το πρόστιμο θα ήταν 1.200€. Σε προσωπική εταιρεία (ΟΕ ή ΕΕ) το ποσό διαμορφώνεται στα 1.000€.

Κλιμάκωση προστίμων και έκπτωση πληρωμής

Με βάση τη νέα απόφαση, τα πρόστιμα του Γ.Ε.ΜΗ. δεν λειτουργούν ως μία σταθερή χρέωση που επιβάλλεται «μία φορά και τελείωσε». Το σύστημα προβλέπει κλιμάκωση όταν η παράβαση επαναλαμβάνεται, αλλά και έκπτωση όταν το πρόστιμο εξοφλείται έγκαιρα και η εκκρεμότητα τακτοποιείται.

Σύμφωνα με το Άρθρο 12 της ΚΥΑ και βάσει των στοιχείων της υποτροπής που τηρούνται στο ηλεκτρονικό σύστημα διαχείρισης προστίμων του Γ.Ε.ΜΗ., εάν η ίδια παράβαση διαπιστωθεί εκ νέου εντός τριών (3) ετών από την κοινοποίηση της πρώτης πράξης επιβολής προστίμου, το πρόστιμο διπλασιάζεται. Σε περίπτωση επανειλημμένης υποτροπής εντός του ίδιου τριετούς διαστήματος, το πρόστιμο τριπλασιάζεται.

Παράλληλα, η απόφαση προβλέπει έναν μηχανισμό «ανταμοιβής» για την άμεση συμμόρφωση. Αν η επιχείρηση εξοφλήσει το επιβληθέν πρόστιμο εντός τριάντα (30) ημερών από την κοινοποίηση και ταυτόχρονα προβεί στη διόρθωση ή ολοκλήρωση της υποχρεωτικής ενέργειας (π.χ. καταχώριση πράξης, δημοσίευση οικονομικών καταστάσεων, διόρθωση στοιχείων), το ποσό μειώνεται κατά 50%. Η μείωση εφαρμόζεται στο ποσό όπως αυτό έχει προσδιοριστεί, είτε πρόκειται για αρχική παράβαση είτε για πρόστιμο υποτροπής.

Για παράδειγμα, Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία (ΙΚΕ) δεν δημοσιεύει τις οικονομικές καταστάσεις της για το οικονομικό έτος. Μετά τον σχετικό έλεγχο, της επιβάλλεται πρόστιμο 1.000€. Η εταιρεία προχωρά άμεσα στη δημοσίευση των καταστάσεων και εξοφλεί το πρόστιμο μέσα σε 30 ημέρες από την κοινοποίηση. Ενεργοποιείται η προβλεπόμενη μείωση και το ποσό περιορίζεται στο μισό, δηλαδή 500€. Ένα χρόνο αργότερα, η ίδια ΙΚΕ δεν δημοσιεύει τις επόμενες οικονομικές καταστάσεις. Καθώς πρόκειται για την ίδια παράβαση και η αρχική πράξη επιβολής έχει εκδοθεί εντός της τριετίας, υφίσταται υποτροπή και το πρόστιμο ορίζεται στα 2.000€. Αν η μη δημοσίευση επαναληφθεί ξανά μέσα στο ίδιο χρονικό διάστημα των τριών ετών, το πρόστιμο τριπλασιάζεται.

Η εμπειρία δείχνει ότι τα πρόστιμα δεν είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα. Το πραγματικό βάρος προκύπτει από τις καθυστερήσεις, τις διορθώσεις, τους ελέγχους και τις διακοπές στην εταιρική λειτουργία. Ο σωστός προγραμματισμός και η συνέπεια στις υποχρεώσεις του Γ.Ε.ΜΗ. επιτρέπουν τις επιχειρήσεις να επικεντρωθούν στη δραστηριότητα και την ανάπτυξή τους, αντί στη διαχείριση κυρώσεων.

Έτσι λοιπόν, η προθεσμία που δίδεται για τακτοποίηση των υποχρεώσεων των εταιρειών έως τις 31/12/2025 δεν είναι απλώς διευκόλυνση, αλλά πρακτικό εργαλείο διαχείρισης κινδύνου. Όσες επιχειρήσεις κλείσουν τις εκκρεμότητες μέσα σε αυτό το διάστημα αποφεύγουν διοικητικές επιβαρύνσεις και αποκαθιστούν τη συμμόρφωση τους με το νόμο. Μετά την 1/1/2026, η εφαρμογή των προστίμων θα είναι πλήρης και χωρίς εξαιρέσεις.

Μη Δημοσίευση Οικονομικών Καταστάσεων

Η δημοσίευση των οικονομικών καταστάσεων στο Γ.Ε.ΜΗ. αποτελεί μία από τις πιο κρίσιμες και αυστηρά ελεγχόμενες υποχρεώσεις των επιχειρήσεων. Με την ΚΥΑ 46982/18.06.2025 ενεργοποιείται πλέον το πλήρες πλαίσιο κυρώσεων του ν. 4919/2022 για όσους δεν τηρούν τη σχετική προθεσμία. Για πρώτη φορά τα πρόστιμα είναι πλήρως συγκεκριμένα, διαφοροποιούνται ανάλογα με το μέγεθος και τον νομικό τύπο της εταιρείας και μπορούν να φτάσουν έως και 100.000€. Πρόκειται για τη σοβαρότερη παράβαση που σχετίζεται με το Γ.Ε.ΜΗ., τόσο σε ύψος προστίμου όσο και σε συχνότητα.

Ποιες επιχειρήσεις υποχρεούνται να δημοσιεύσουν οικονομικές καταστάσεις;

Υποχρέωση δημοσίευσης έχουν:

• κεφαλαιουχικές εταιρείες (ΑΕ, ΕΠΕ, ΙΚΕ)
• συνεταιρισμοί
• υποκαταστήματα αλλοδαπής
• ομόρρυθμες και ετερόρρυθμες εταιρείες όταν όλοι οι εταίροι είναι νομικά πρόσωπα.

Προθεσμίες δημοσίευσης

Η παράλειψη δημοσίευσης κρίνεται πάντα βάσει συγκεκριμένων χρονικών ορίων:

• Για ελληνικές εταιρείες: Οι οικονομικές καταστάσεις πρέπει να δημοσιευτούν έως 30 Σεπτεμβρίου κάθε έτους (εντός 9 μηνών από τη λήξη της χρήσης).
• Για υποκαταστήματα αλλοδαπής ισχύει διαφορετικός κανόνας: η δημοσίευση στο Γ.Ε.ΜΗ. πρέπει να γίνει εντός τριών μηνών από τη δημοσίευση των καταστάσεων της μητρικής στη χώρα προέλευσης.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ένα υποκατάστημα μπορεί να βρεθεί εκπρόθεσμο πολύ νωρίτερα από μια ελληνική εταιρεία.

Πόσο είναι το πρόστιμο;

Τα πρόστιμα εξαρτώνται από το φορέα τήρησης (Γενική Γραμματεία Εμπορίου ή Επιμελητήριο), το μέγεθος της οντότητας και το νομικό τύπο. Στον παρακάτω πίνακα δίδονται αναλυτικά τα πρόστιμα:

Έτσι λοιπόν, αν παραδείγματος χάριν μία μη εισηγμένη Μεσαία ΑΕ δεν δημοσιεύσει τις οικονομικές της καταστάσεις μέσα στην προθεσμία (30/09), θα της οριστεί πρόστιμο 50.000€. Και δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η νέα αυτή ΚΥΑ δεν επιβάλλει μόνο το αρχικό πρόστιμο, αλλά ενεργοποιεί και το σύστημα κλιμάκωσης: εάν η ίδια παράβαση επαναληφθεί εντός τριετίας, το πρόστιμο διπλασιάζεται (100.000€), ενώ νέα υποτροπή εντός του ίδιου διαστήματος οδηγεί σε τριπλασιασμό (150.000€). Παράλληλα, προβλέπεται σημαντική έκπτωση 50%, εφόσον η επιχείρηση εξοφλήσει το πρόστιμο μέσα σε 30 ημέρες και ολοκληρώσει άμεσα τη δημοσίευση των οικονομικών καταστάσεων (μείωση που εφαρμόζεται τόσο στην αρχική παράβαση όσο και σε πρόστιμα υποτροπής).

Αντίστοιχα, για ένα υποκατάστημα αλλοδαπής, η προθεσμία δεν ακολουθεί το γενικό όριο δημοσίευσης που ισχύει για τις ελληνικές εταιρείες, αλλά εξαρτάται αποκλειστικά από τον χρόνο δημοσίευσης των οικονομικών καταστάσεων της μητρικής στο εξωτερικό. Εάν, για παράδειγμα, η μητρική δημοσιεύσει στις 30 Απριλίου, το υποκατάστημα υποχρεούται να καταχωρίσει τις καταστάσεις στο Γ.Ε.ΜΗ. εντός τριών μηνών, δηλαδή έως 31 Ιουλίου. Αν η προθεσμία αυτή δεν τηρηθεί, επιβάλλεται πρόστιμο 10.000€. Και εδώ ισχύει το ίδιο σύστημα κλιμάκωσης: σε επανάληψη της παράβασης εντός τριετίας το πρόστιμο διπλασιάζεται (20.000€), ενώ νέα υποτροπή οδηγεί σε τριπλασιασμό (30.000€). Επιπλέον, εφαρμόζεται και η έκπτωση 50%, εφόσον το πρόστιμο εξοφληθεί μέσα σε 30 ημέρες και ολοκληρωθεί άμεσα η δημοσίευση.

Γιατί η παράλειψη δημοσίευσης δημιουργεί πραγματικό επιχειρησιακό κίνδυνο

Το οικονομικό πρόστιμο είναι μόνο ένα μέρος του προβλήματος. Στην πράξη, η μη δημοσίευση οικονομικών καταστάσεων μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερήσεις στην έκδοση πιστοποιητικών και στις διαδικασίες του Γ.Ε.ΜΗ., να δημιουργήσει εμπλοκές σε τραπεζικές συναλλαγές, να προκαλέσει προβλήματα σε διαγωνισμούς και συμβάσεις, να αυξήσει τον βαθμό ελέγχου από εποπτικές αρχές και να δυσκολέψει την επικοινωνία με επενδυτές ή εταίρους. Για πολλές επιχειρήσεις, αυτά τα λειτουργικά εμπόδια κοστίζουν τελικά πολύ περισσότερο από το ίδιο το πρόστιμο.

Η συνέπεια στη δημοσίευση οικονομικών καταστάσεων δεν αποτελεί απλώς τυπική υποχρέωση αλλά κρίσιμο παράγοντα εταιρικής διαφάνειας και ομαλής λειτουργίας. Με τα πρόστιμα να φτάνουν έως και 100.000 €, η συμμόρφωση δεν είναι πλέον επιλογή, αλλά αναγκαιότητα.

Η προθεσμία έως 31/12/2025 παραμένει το βασικό «παράθυρο» διευκόλυνσης για όσες επιχειρήσεις έχουν εκκρεμότητες. Μετά την 1/1/2026, η εφαρμογή των κυρώσεων θα είναι πλήρης και χωρίς εξαιρέσεις.