Με την έναρξη της σχολικής χρονιάς επανέρχεται κάθε χρόνο ένα πρακτικό ζήτημα για χιλιάδες εργαζόμενους γονείς. Πως δηλαδή μπορούν να βρίσκονται στο σχολείο όταν υπάρξει ανάγκη, χωρίς να χρειάζεται να χρησιμοποιήσουν την κανονική τους άδεια.
Για τον σκοπό αυτό προβλέπεται η άδεια παρακολούθησης σχολικής επίδοσης τέκνου, η οποία χορηγείται με αποδοχές και μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε για ορισμένες ώρες είτε για ολόκληρη ημέρα. Η σημερινή ρύθμιση περιλαμβάνεται στο άρθρο 240 του Π.Δ. 62/2025 (Κώδικας Εργατικού Δικαίου).
Ο αγιασμός, μια ενημέρωση από τον εκπαιδευτικό, μια σχολική γιορτή ή μια συνάντηση για την πρόοδο και τη συμπεριφορά του παιδιού είναι μερικές μόνο από τις περιπτώσεις στις οποίες ο γονέας μπορεί να χρειαστεί να απουσιάσει από την εργασία του.
Το ergasiaka-gr σας ενημερώνει για την άδεια αυτή, παρακάτω, με απλές ερωταπαντήσεις:
Ποιοι εργαζόμενοι δικαιούνται τη σχολική άδεια;
Δικαιούχοι είναι οι εργαζόμενοι γονείς, πλήρους ή μερικής απασχόλησης. Στην έννοια της μερικής απασχόλησης περιλαμβάνεται και η εκ περιτροπής απασχόληση. Επομένως, το γεγονός ότι ένας εργαζόμενος δεν απασχολείται όλες τις ημέρες της εβδομάδας ή εργάζεται με μειωμένο αριθμό ημερών ή ωρών δεν τον αποκλείει από το δικαίωμα της σχολικής άδειας.
Η διάταξη καλύπτει φυσικούς, θετούς και ανάδοχους γονείς, καθώς και τις τεκμαιρόμενες μητέρες του άρθρου 1464 του Αστικού Κώδικα που αποκτούν τέκνο μέσω παρένθετης μητρότητας.
Για ποια παιδιά χορηγείται;
Η άδεια προβλέπεται για κάθε παιδί ηλικίας μέχρι τη συμπλήρωση των 18 ετών, το οποίο παρακολουθεί μαθήματα στοιχειώδους ή μέσης εκπαίδευσης. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η ρύθμιση καλύπτει και τη φοίτηση στο νηπιαγωγείο, καθώς αυτή εντάσσεται στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση.
Υπάρχει επίσης ειδική πρόβλεψη για γονείς παιδιών με ειδικές ανάγκες. Στην περίπτωση αυτή δεν υπάρχει ηλικιακό όριο, εφόσον το παιδί φοιτά σε δομή ειδικής εκπαίδευσης ή παρακολουθεί τα προβλεπόμενα προγράμματα σε ΚΔ-ΗΦ ΑμεΑ, ΚΔΑΠ ΑμεΑ ή ειδικό εκπαιδευτήριο.
Πόσες ημέρες είναι η άδεια;
Ο εργαζόμενος μπορεί να απουσιάσει από την εργασία του μέχρι τέσσερις (4) εργάσιμες ημέρες κάθε ημερολογιακό έτος, για κάθε παιδί. Η άδεια είναι με αποδοχές και δεν αποτελεί τμήμα της ετήσιας κανονικής άδειας.
Εξυπακούεται ότι οι τέσσερις ημέρες δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως τέσσερις ημέρες απλής απουσίας για οποιονδήποτε λόγο. Πρόκειται για άδεια που συνδέεται συγκεκριμένα με την παρακολούθηση της σχολικής επίδοσης και της εν γένει παρουσίας του παιδιού στο σχολείο.
Μπορεί η άδεια να δοθεί για λίγες ώρες;
Το άρθρο 240 ΠΔ 62/2025 προβλέπει ρητά ότι ο εργαζόμενος μπορεί να απουσιάσει «ορισμένες ώρες ή ολόκληρη την ημέρα». Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο στην πράξη. Για παράδειγμα, ένας γονέας μπορεί να χρειάζεται να μεταβεί στο σχολείο για μια ενημέρωση που διαρκεί μία ή δύο ώρες και να επιστρέψει στη συνέχεια στην εργασία του. Οι επιμέρους ώρες μπορούν να αθροίζονται, ώστε να εξαντληθεί συνολικά ο χρόνος που αντιστοιχεί στις τέσσερις εργάσιμες ημέρες. Η σχετική διοικητική ερμηνεία έχει δεχθεί ρητά αυτή τη δυνατότητα.
Βέβαια, το πόσο χρόνο πραγματικά χρειάζεται ο εργαζόμενος θα πρέπει να συνδέεται με την πραγματική ανάγκη, όπως τη διάρκεια της σχολικής συνάντησης ή εκδήλωσης, τον αναγκαίο χρόνο μετάβασης και επιστροφής και τις συγκεκριμένες κάθςε φορά συνθήκες.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί η άδεια την ημέρα του αγιασμού ή μιας σχολικής εκδήλωσης;
Ναι. Η δυνατότητα αυτή έχει διευκρινιστεί από το Υπουργείο Εργασίας. Η άδεια μπορεί να χορηγηθεί κατά την ημέρα του αγιασμού, στην έναρξη της σχολικής χρονιάς, αλλά και κατά τις ημέρες σχολικών εορτών ή εκδηλώσεων.
Ο λόγος είναι ότι και στις περιπτώσεις αυτές ο γονέας μπορεί να ενημερωθεί για τη λειτουργία και την οργάνωση του σχολείου, τον εκπαιδευτικό προγραμματισμό, την επίδοση του παιδιού, τη φοίτηση, τη συμπεριφορά και γενικότερα την παρουσία και την ένταξή του στη σχολική ζωή.
Μπορεί ο εργοδότης να αρνηθεί την άδεια τη συγκεκριμένη από τον εργαζόμενο αιτούμενη ημερομηνία;
Το ΠΔ 62/2025 αναφέρει ότι η απουσία πραγματοποιείται «μετά από άδεια του εργοδότη». Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο εργοδότης διαθέτει απεριόριστη ευχέρεια να αποκλείει ή να περιορίζει τη χρήση της άδειας.
Η συγκεκριμένη άδεια έχει σκοπό, να μπορεί ο γονέας να παρακολουθεί τη σχολική επίδοση του παιδιού. Συνεπώς, όταν υπάρχει συγκεκριμένη σχολική δραστηριότητα ή ενημέρωση σε συγκεκριμένη ημερομηνία, η σύνδεση της απουσίας με τον σκοπό της άδειας είναι άμεση.
Το Υπουργείου Εργασίας έχει επισημάνει ότι η χορήγηση της άδειας δεν πρέπει να υπόκειται σε πρόσθετους περιορισμούς που έρχονται σε αντίθεση με τον σκοπό της και ότι βασίζεται στην καλή πίστη μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου και στα χρηστά και συναλλακτικά ήθη. Αυτό σημαίνει ότι ούτε ο εργοδότης μπορεί να αντιμετωπίζει τη σχολική άδεια σαν μια απλή διευκόλυνση που μπορεί κατά βούληση να αρνείται, ούτε όμως ο εργαζόμενος μπορεί να τη χρησιμοποιεί ως γενική άδεια απουσίας χωρίς πραγματική σχέση με το σχολείο.
Η ορθή εφαρμογή βρίσκεται κάπου στη μέση. Η ανάγκη του εργαζομένου πρέπει να είναι πραγματική και να συνδέεται με τον σκοπό της άδειας, ενώ η αντιμετώπισή της από τον εργοδότη πρέπει να γίνεται με καλή πίστη και χωρίς αυθαίρετους περιορισμούς.
Τι ισχύει για τους εποχικά εργαζόμενους;
Ένα πρακτικό ερώτημα που εμφανίζεται συχνά, ιδιαίτερα σε τουριστικές επιχειρήσεις, είναι αν ο εποχικά εργαζόμενος δικαιούται λιγότερες από τέσσερις ημέρες επειδή εργάζεται μόνο για ένα μέρος του ημερολογιακού έτους.
Το άρθρο 240 δεν προβλέπει αναλογία των τεσσάρων ημερών ανάλογα με τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης. Δεν υπάρχει, δηλαδή, κανόνας σύμφωνα με τον οποίο ένας εργαζόμενος που απασχολείται πχ για έξι μήνες δικαιούται αυτομάτως δύο ημέρες αντί για τέσσερις.
Κατά συνέπεια, η εποχική ή ορισμένου χρόνου απασχόληση, από μόνη της, δεν μειώνει αναλογικά το προβλεπόμενο δικαίωμα.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο εργαζόμενος μπορεί να χρησιμοποιήσει τις τέσσερις ημέρες για οποιονδήποτε λόγο. Η άδεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί όσο διαρκεί η εργασιακή σχέση και εφόσον υπάρχει πραγματική ανάγκη που συνδέεται με το σχολείο.
Για παράδειγμα, σε μια εποχική ξενοδοχειακή επιχείρηση που λειτουργεί από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο, κατά τους μήνες Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο, για 2,5 μήνες περίπου τα σχολεία βείναι κλειστά. Αν δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη σχολική δραστηριότητα ή ανάγκη ενημέρωσης του γονέα, δεν υπάρχει στην πράξη ο σκοπός για τον οποίο προβλέπεται η συγκεκριμένη άδεια. Αντίθετα, εφόσον η σύμβαση εξακολουθεί να βρίσκεται σε ισχύ τον Σεπτέμβριο, ο εργαζόμενος μπορεί να χρειαστεί να κάνει χρήση της άδειας, για παράδειγμα, για τον αγιασμό, για ενημέρωση στο σχολείο ή για κάποια σχολική εκδήλωση.
Επομένως, άλλο πράγμα είναι η διάρκεια της σύμβασης και άλλο η ύπαρξη της ανάγκης για την οποία χορηγείται η σχολική άδεια.
Τι ισχύει όταν και οι δύο γονείς εργάζονται;
Όταν και οι δύο γονείς είναι δικαιούχοι, οι τέσσερις ημέρες δεν διπλασιάζονται. Οι γονείς αποφασίζουν ποιος θα κάνει χρήση της άδειας ή, εφόσον συμφωνούν να τη μοιραστούν, καθορίζουν τα συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα κατά τα οποία θα κάνει χρήση ο καθένας. Για τον σκοπό αυτό υποβάλλονται προς τον εργοδότη ή τους εργοδότες τους κοινές, ως προς το περιεχόμενο, υπεύθυνες δηλώσεις. Οι εργοδότες υποχρεούνται να χορηγούν τις σχετικές βεβαιώσεις.
Έτσι, για παράδειγμα, οι γονείς μπορούν να συμφωνήσουν ότι ο ένας θα χρησιμοποιήσει δύο ημέρες και ο άλλος τις υπόλοιπες δύο ή να κατανείμουν τις ώρες μεταξύ τους, ανάλογα με τις ανάγκες της οικογένειας. Το ανώτατο όριο, πάντως, παραμένει τέσσερις εργάσιμες ημέρες συνολικά για τους δύο γονείς για το ίδιο παιδί.
Τι πρέπει να θυμόμαστε συνοπτικά;
- Η άδεια παρακολούθησης σχολικής επίδοσης είναι μια ειδική άδεια που έχει προβλεφθεί για να επιτρέπει στον εργαζόμενο γονέα να παρακολουθεί κυρίως την επίδοση του παιδιού του στο σχολείο, ή για συμμετοχή σε σχολικές δραστηριότητες,
- Χορηγείται σε εργαζόμενους πλήρους και μερικής απασχόλησης,
- Αφορά κάθε παιδί που πληροί τις προβλεπόμενες εκπαιδευτικές προϋποθέσεις, δηλαδή παρακολουθεί μαθήματα από νηπιαγωγείο έως και την ηλικία των18 ετών,
- Ανέρχεται μέχρι 4 εργάσιμες ημέρες ανά ημερολογιακό έτος για κάθε παιδί,
- Χορηγείται με αποδοχές,
- Μπορεί να ληφθεί για ορισμένες ώρες ή για ολόκληρη ημέρα,
- Μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για τον αγιασμό, σχολικές γιορτές και εκδηλώσεις,
- Όταν εργάζονται και οι δύο γονείς, οι τέσσερις ημέρες κατανέμονται μεταξύ τους και δεν διπλασιάζονται.
- Η χρήση της πρέπει να γίνεται με πραγματικό σκοπό και η χορήγησή της να αντιμετωπίζεται από την επιχείρηση με την απαιτούμενη καλή πίστη και χωρίς αυθαίρετους περιορισμούς.
Μανώλης Αμαργιωτάκης Οικονομολόγος – Εργασιακός Σύμβουλος