Κερδίζουν έδαφος οι μικροπιστώσεις και παρέχουν χρηματοδοτική διέξοδο σε μικρές επιχειρήσεις που είναι αποκλεισμένες από το τραπεζικό σύστημα. Τα φθηνά δάνεια μέχρι 25.000 ευρώ δίνονται με πολύ χαμηλά επιτόκια και -ίσως το σπουδαιότερο για μια μικρή επιχείρηση- χωρίς εξασφαλίσεις και εγγυητές.
Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα που ανέφερε σε συνέδριο για τις μικροπιστώσεις στην Πάτρα ο Διευθύνων Σύμβουλος της Action Finance Initiative (AFI) Microfinance Α.Ε., Σταμάτης Βελεγράκης. Μιλώντας για πρόγραμμα που «τρέχει» η εταιρεία σε συνεργασία με τη Eurobank στον Έβρο, τόνισε ότι δόθηκαν δάνεια σε νέους επιχειρηματίες με επιτόκιο 1% και χωρίς εγγυητή.
Όπως σημείωσε, βάσει του υφιστάμενου νομοθετικού πλαισίου, οι χρηματοδοτήσεις επιχειρηματικών δανείων έως 25.000 ευρώ απευθύνονται κυρίως σε ανθρώπους που έχουν αποκλειστεί από το τραπεζικό σύστημα, δίνοντάς τους μια «δεύτερη ευκαιρία» να επανενταχθούν στην οικονομική δραστηριότητα.
Αναφερόμενος στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν επιχειρηματίες με παλαιότερα χρέη, ο ίδιος ανέφερε ότι οι μικροπιστώσεις μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά χωρίς υπερβολικές επιβαρύνσεις. Επισήμανε, ωστόσο, ότι η αύξηση του ορίου χρηματοδότησης από τις 25.000 στις 50.000 ευρώ θα μπορούσε να δώσει ουσιαστικότερες λύσεις στην αγορά.
Ο θεσμός ωριμάζει
Ο θεσμός των μικροχρηματοδοτήσεων (microfinance) αποτελεί πλέον οργανικό τμήμα του ελληνικού χρηματοπιστωτικού οικοσυστήματος, επιχειρώντας να καλύψει το χρηματοδοτικό κενό που παραδοσιακά αφήνει ο συστημικός τραπεζικός τομέας για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και τους ελεύθερους επαγγελματίες.
Με έτος ορόσημο το 2025, οπότε και ενεργοποιήθηκε το νέο Ταμείο Μικροπιστώσεων, και διανύοντας το πρώτο εξάμηνο του 2026, η αγορά καταγράφει απτά δείγματα ωρίμανσης και ουσιαστικής πιστωτικής επέκτασης στη βάση της οικονομίας.
Το θεσμικό πλαίσιο και η εποπτεία
Η βάση για τη δημιουργία της αγοράς μικροπιστώσεων τέθηκε με τον Νόμο 4701/2020, ο οποίος θέσπισε το ρυθμιστικό πλαίσιο για τα Ιδρύματα Μικροχρηματοδοτήσεων στην Ελλάδα, υπάγοντάς τα στην εποπτεία της Τράπεζας της Ελλάδος. Ο νόμος απαιτεί ελάχιστο αρχικό κεφάλαιο 250.000 ευρώ για την αδειοδότηση των ιδρυμάτων, διασφαλίζοντας τη φερεγγυότητά τους και θωρακίζοντας το σύστημα από επισφάλειες.
Το βήμα αυτό επέτρεψε σε φορείς που στο παρελθόν λειτουργούσαν αποκλειστικά ως διαμεσολαβητές, να μετασχηματιστούν σε πλήρως αδειοδοτημένα χρηματοδοτικά ιδρύματα.
Σήμερα, η Τράπεζα της Ελλάδος έχει αδειοδοτήσει και εποπτεύει τρεις βασικούς πυλώνες σε αυτή την αγορά:
- ΤΜΕΔΕ Microfinance Solutions,
- MicroSmart ΑΕ (πρώην Microstars),
- Action Finance Initiative (AFI) Microfinance Α.Ε.
Το Ταμείο Μικροπιστώσεων της Αναπτυξιακής Τράπεζας
Το καθοριστικό σημείο καμπής για τη μόχλευση της αγοράς υπήρξε η έναρξη λειτουργίας του νέου Ταμείου Μικροπιστώσεων στα τέλη Ιανουαρίου του 2025.
Το Ταμείο, συνολικού προϋπολογισμού 80 εκατ. ευρώ, τελεί υπό τη διαχείριση της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (HDB) ως υποταμείο του ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ, και αντλεί πόρους από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο μέσω του προγράμματος ΕΣΠΑ «Ανταγωνιστικότητα» (2021-2027).
Η απορρόφηση των κονδυλίων κατά τους πρώτους δεκαπέντε μήνες λειτουργίας υπήρξε εντατική. Ενδεικτικά, μόνο η ΤΜΕΔΕ Microfinance Solutions κατέγραψε περισσότερες από 715 εγκρίσεις δανείων έως τα τέλη του 2025, επιβεβαιώνοντας την υψηλή ζήτηση για ευέλικτα εργαλεία ρευστότητας. Ο συνολικός στόχος του προγράμματος είναι η άμεση ενίσχυση 3.300 επιχειρήσεων πανελλαδικά.
Ρευστότητα χωρίς εξασφαλίσεις
Το συγκριτικό πλεονέκτημα των μικροπιστώσεων δεν έγκειται στο ύψος των χορηγήσεων (τα δάνεια κυμαίνονται από 3.000 έως 25.000 ευρώ), αλλά στην αρχιτεκτονική του ρίσκου: δεν απαιτούνται εμπράγματες εξασφαλίσεις.
Σε ένα περιβάλλον όπου η πρόσβαση στον τραπεζικό δανεισμό «σκοντάφτει» συχνά στις απαιτήσεις εγγυοδοσίας, τα Ιδρύματα Μικροχρηματοδοτήσεων αξιολογούν πρωτίστως τη βιωσιμότητα του επιχειρηματικού σχεδίου (business plan) και το προφίλ του επαγγελματία.
Οι βασικοί άξονες του τρέχοντος χρηματοδοτικού πλαισίου διαμορφώνονται ως εξής:
| Επιλέξιμες επιχειρήσεις | Πολύ μικρές επιχειρήσεις (έως 10 άτομα προσωπικό) με ετήσιο κύκλο εργασιών έως 900.000 ευρώ. |
| Επιδότηση επιτοκίου | Το 60% του δανείου παρέχεται άτοκα (γενική επιχειρηματικότητα). |
| Γυναικεία επιχειρηματικότητα | Το άτοκο τμήμα του δανείου αυξάνεται στο 75% (στόχος: 1.100 ωφελούμενες επιχειρήσεις). |
| Διάρκεια & Αποπληρωμή | Από 12 έως 96 μήνες, με δυνατότητα περιόδου χάριτος έως 6 μήνες. |
Mentoring: Το δίχτυ ασφαλείας
Σημαντική καινοτομία του προγράμματος αποτελεί η υποχρεωτική παροχή συμβουλευτικής υποστήριξης (mentoring) στους δανειολήπτες, η οποία μάλιστα επιδοτείται με ποσό έως 900 ευρώ. Η καθοδήγηση αυτή λειτουργεί ως μηχανισμός ελαχιστοποίησης του πιστωτικού κινδύνου, βοηθώντας τους επιχειρηματίες στον δομικό σχεδιασμό και την ορθή οικονομική διαχείριση της ρευστότητάς τους.
Το αναπτυξιακό αποτύπωμα
Στα μέσα του 2026, ο θεσμός των μικροπιστώσεων έχει αποδείξει στην πράξη τη χρησιμότητά του. Αν και το συνολικό ύψος του χαρτοφυλακίου υπολείπεται –αναμενόμενα– συγκριτικά με τα εταιρικά βιβλία των συστημικών τραπεζών, η μακροοικονομική του αξία είναι δυσανάλογα μεγάλη: λειτουργεί ως καθαρό εργαλείο οικονομικής συμπερίληψης. Παρέχει τον αναγκαίο διάδρομο απογείωσης (ή επιβίωσης) σε βιώσιμες, αλλά “non bankable” επιχειρήσεις, δηλαδή σε όσες εξαιρούνται από το πεδίο του τραπεζικού δανεισμού, γεφυρώνοντας το χάσμα μεταξύ της μικρής επιχειρηματικότητας και της θεσμικής χρηματοδότησης.