Μανώλης Αμαργιωτάκης
Οικονομολόγος – Εργασιακός σύμβουλος
Η έλλειψη προσωπικού που πιέζει πολλούς κλάδους της οικονομίας, αλλά πολύ περισσότερο τον τουρισμό και την εστίαση, έχει αναγκάσει τις επιχειρήσεις στην αναζήτηση εργαζομένων από τρίτες χώρες. Ωστόσο, το ζήτημα αυτό κρύβει παγίδες και χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή από τους εργοδότες.
Αυτό που παρατηρούμε στην πράξη είναι ότι υπάρχουν παραβάσεις στην απασχόληση αλλοδαπών που γίνονται όχι από πρόθεση, αλλά από άγνοια της νομοθεσίας και τον ελλιπή έλεγχο των νομιμοποιητικών εγγράφων κατά την πρόσληψη τους.
Να ξεκαθαρίσουμε κατ’ αρχήν ότι το να βρίσκεται κάποιος νόμιμα στη χώρα, δεν σημαίνει ότι επιτρέπεται και να εργαστεί νόμιμα.
Και τούτο διότι το δικαίωμα πρόσβασης στην αγορά εργασίας συνδέεται αποκλειστικά με τον σκοπό έκδοσης της άδειας διαμονής. Συνεπώς, κατά τον έλεγχο των νομιμοποιητικών εγγράφων ο έλεγχος της ημερομηνίας λήξης της άδειας διαμονής δεν αρκεί. Πρέπει να ελεγχθεί αν ο συγκεκριμένος τύπος άδειας επιτρέπει την πρόσβαση στην αγορά εργασίας το οποίο και αναγράφεται στην άδεια.
Ποιες βασικές κατηγορίες αδειών συναντάμε στην καθημερινότητα στον τομέα της εξαρτημένης εργασίας.
Σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις της μεταναστευτικής νομοθεσίας, οι άδειες διαμονής κατατάσσονται σε κατηγορίες με βάση συγκεκριμένους κωδικούς (π.χ. κατηγορία «Ε» για εργασία, «Ο» για οικογενειακούς λόγους κ.α.).
Συνηθέστερες κατηγορίες αδειών:
Άδειες για λόγους εργασίας (Κατηγορία Ε), π.χ. εξαρτημένη εργασία, μπλε κάρτα της ΕΕ για υψηλή ειδίκευση, ενδοεταιρική μετάθεση). Οι κάτοχοί τους έχουν πλήρη πρόσβαση στην αγορά εργασίας, πάντα σύμφωνα με τους όρους του τίτλου τους.
Άδειες για άλλους λόγους (π.χ. οικογενειακή επανένωση – Κατηγορία Ο). Οι κάτοχοι άδειας για οικογενειακή επανένωση έχουν κανονικά δικαίωμα σε εξαρτημένη εργασία. Το ίδιο ισχύει και για τους επί μακρόν διαμένοντες.
Στους δικαιούχους διεθνούς προστασίας, χορηγείται άδεια διαμονής και εργασίας.
Οι αιτούντες άσυλο μπορούν να εργαστούν υπό προϋποθέσεις. Θα πρέπει να ελέγχεται πάντα το πρωτότυπο σχετικό «Δελτίο Αιτούντος Διεθνή Προστασία»
Φοιτητές / Σπουδαστές: Έχουν δικαίωμα εργασίας, αλλά αποκλειστικά με καθεστώς μερικής απασχόλησης (και με ανώτατο όριο ωρών βάσει των διατάξεων), ώστε να μην εμποδίζονται οι σπουδές τους.
Προσοχή σε κατηγορίες όπως οι Ψηφιακοί Νομάδες (Digital Nomads) ή τα άτομα με επαρκείς πόρους διαβίωσης, των οποίων οι άδειες διαμονής δεν επιτρέπουν πρόσβαση στην αγορά εργασίας.
Τι ισχύει με τους μετακλητούς
Οι μετακλητοί (αλλοδαποί από τρίτες χώρες) έρχονται στην Ελλάδα για να εργαστούν σε συγκεκριμένο εργοδότη και συγκεκριμμένη ειδικότητα. Δεν μπορούν να αλλάξουν δουλειά έτσι απλά.
Ο εργαζόμενος υποχρεούται να απασχοληθεί στον πρώτο εργοδότη για ένα ελάχιστο χρονικό διάστημα έξι (6) μηνών. Αλλαγή εργοδότη πριν τη συμπλήρωση του 6μήνου επιτρέπεται κατ’ εξαίρεση μόνο σε περιπτώσεις καταγγελίας της σύμβασης ή αποδεδειγμένης σοβαρής παραβίασης των όρων εργασίας από πλευράς του εργοδότη που αναγκάζουν τον εργαζόμενο να παραιτηθεί.
Μετά το πέρας του 6μήνου, ή σε περίπτωση έγκυρης λήξης/λύσης της εργασιακής σχέσης, ο αλλοδαπός έχει το δικαίωμα να αλλάξει εργοδότη, με την προϋπόθεση ότι η νέα απασχόληση αφορά τον ίδιο κλάδο οικονομικής δραστηριότητας και την ίδια ειδικότητα. Η αίτηση – γνωστοποίηση αλλαγής των στοιχείων της αρχικής άδειας διαμονής και εργασίας υποβάλλεται ψηφιακά από τον ίδιο τον αλλοδαπό.
Η αρμόδια υπηρεσία έχει προθεσμία σαράντα πέντε (45) ημερών για να εξετάσει τη γνωστοποίηση και να εγκρίνει ή να απορρίψει την αλλαγή εργοδότη. Κατά τη διάρκεια αυτού του 45ημέρου, ο αλλοδαπός μπορεί να εργάζεται κανονικά στον νέο εργοδότη, αλλά εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.
Επειδή το ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ δεν μπλοκάρει αυτόματα την υποβολή της πρόσληψης, ο νέος εργοδότης φέρει την ευθύνη, αν η αρμόδια υπηρεσία απορρίψει εκ των υστέρων την αλλαγή εργοδότη (π.χ. λόγω αλλαγής κλάδου ή μη συμπλήρωσης του 6μήνου), αφού η απασχόληση στην περίπτωση εντός του 45ημέρου θεωρείται παράνομη.
Συνεπώς η μετακίνηση μετακλητού εργαζόμενου που ήρθε στην Ελλάδα για λογαριασμό συγκεκριμένης εταιρείας σε μία άλλη εταιρεία, χωρίς να ακολουθηθούν οι προβλεπόμενες από τον νόμο διαδικασίες αλλαγής ή έγκρισης, δεν επιτρέπεται.
Ο απαραίτητος έλεγχος πριν την πρόσληψη
Πριν την έναρξη της εργασιακής σχέσης με τον μετακλητό θα πρέπει να ελεγχθούν τα εξής:
- Διαβατήριο σε ισχύ. (σύγκριση ημερομηνίας λήξης διαβατηρίου με τη λήξη της άδειας διαμονής και εργασίας)
- Άδεια διαμονής και εργασίας. Ελέγχουμε την ημερομηνία λήξης της άδειας.
- Έλεγχος της πίσω όψης της άδειας. Η πίσω όψη της άδειας περιλαμβάνει κρίσιμες πληροφορίες όπως πχ τον τύπο της άδειας (Ε4, Ε5 κλπ)
- Όταν η άδεια βρίσκεται σε στάδιο ανανέωσης, λόγω λήξης της προηγούμενης, αλλά ο εργαζόμενος έχει καταθέσει εμπρόθεσμα αίτηση για την ανανέωσή της, θεωρείται ότι διαμένει και εργάζεται νόμιμα στην Ελλάδα, εφόσον κατέχει τη «Βεβαίωση Υποβολής Αιτήματος»
Προσοχή: Μια απλή εκτύπωση από την ηλεκτρονική καρτέλα του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου «Πορεία Φακέλου Πολίτη Τρίτης Χώρας» που δείχνει απλώς το στάδιο επεξεργασίας της αίτησης δεν αποτελεί νομιμοποιητικό έγγραφο για πρόσληψη.
Επίσης, η αποδοχή προφορικής διαβεβαίωσης του αλλοδαπού ότι «έχω καταθέσει τα χαρτιά μου» θέτει σε μεγάλο κίνδυνο την επιχείρηση σε περίπτωση ελέγχου.
Προσοχή στα πλαστά έγγραφα
Η ανάγκη για δουλειά έχει αυξήσει δυστυχώς και τα κρούσματα παραποίησης εγγράφων.
Για να μην βρεθείτε εκτεθειμένοι, ζητάτε πάντα τα πρωτότυπα έγγραφα (όχι φωτοτυπίες ή screenshots στο κινητό) και κρατήστε καθαρά αντίγραφα όλων των εγγράφων.
Επίσης διασταυρώστε σχολαστικά τα στοιχεία (όνομα, επίθετο, ημερομηνία γέννησης, αριθμό διαβατηρίου) μεταξύ διαβατηρίου και άδειας διαμονής ή βεβαίωσης.
Συμπερασματικά, για την απασχόληση πολιτών τρίτων χωρών χρειάζεται, εκτός της γνώσης των ισχυουσών διατάξεων, ιδιαίτερη προσοχή και μεθοδικότητα. Μόνο έτσι διασφαλίζεται η νομιμότητα των ενεργειών της επιχείρησης και προστατεύεται τόσο ο εργοδότης από βαριά διοικητικά πρόστιμα όσο και ο ίδιος ο εργαζόμενος από ανεπιθύμητες καταστάσεις (ποινική δίωξη, σύλληψη, απέλαση, μαύρη εργασία κλπ)
Πηγη : 